Bevriezing

Wat het is

Bevriezing is het blokkeren van tegoeden zodat ze niet meer kunnen worden verplaatst. De eigenaar raakt ze niet kwijt: op papier blijven ze van hem, maar hij kan er niets mee. Het is een noodrem, bedoeld om te voorkomen dat geld verdwijnt terwijl een onderzoek of procedure nog loopt.

Bevriezing verschilt daarmee van verbeurdverklaring, waarbij bezit definitief aan de staat vervalt. Wie bevroren is, kan later worden vrijgegeven, uitbetaald aan slachtoffers of alsnog afgepakt.

Hoe het werkt

Wie kan bevriezen, hangt af van waar de munten staan. Bij een cryptobeurs is het eenvoudig: het bedrijf beheert de sleutels en kan een rekening blokkeren, op eigen initiatief, op verzoek van een opsporingsdienst of op bevel van een rechter.

Ligt het geld op een adres dat de eigenaar zelf beheert, dan kan niemand het tegenhouden - met één belangrijke uitzondering. Bij veel stablecoins kan de uitgever een adres op een zwarte lijst zetten, waarna de munten op dat adres niet meer overdraagbaar zijn. Dat werkt omdat zulke munten geen zelfstandig bezit zijn maar een vordering op een bedrijf, dat die vordering kan opschorten. Bij bitcoin of ether bestaat die knop niet.

Daarnaast bestaat bevriezing als sanctiemaatregel. Staat een persoon, bedrijf of adres op een sanctielijst, dan mogen partijen die onder dat rechtsgebied vallen er geen tegoeden meer voor beheren of aan uitbetalen. Dat is geen technische blokkade maar een verbod, waar in de praktijk banken, beurzen en betaaldiensten uitvoering aan geven.

Waarom het in het nieuws komt

Na een grote diefstal is de eerste vraag altijd hoeveel er nog te stoppen valt. Analisten volgen de gestolen munten, waarschuwen beurzen en uitgevers, en soms wordt een deel binnen enkele uren geblokkeerd. Het gaat dan vaak om een fractie van de buit: wat in bitcoin of via een mixer verdwijnt, blijft buiten bereik.

Bevriezing roept ook bezwaren op. Een uitgever die adressen kan blokkeren, is een private partij met een knop waar geen rechter aan te pas hoeft te komen. Fouten treffen dan iemand die niets met de zaak te maken heeft, en het terugdraaien kan lang duren.

Is het verboden?

Nee, bevriezing is juist een maatregel die wordt opgelegd of afgedwongen. De vraag is eerder wanneer het mag. Een opsporingsdienst heeft een wettelijke grondslag nodig, en een sanctiebevriezing volgt uit een besluit van een overheid. Een bedrijf dat op eigen initiatief blokkeert, doet dat op grond van zijn voorwaarden. Wie meent dat zijn tegoed onterecht vastzit, moet dat aanvechten bij de partij die de blokkade oplegde of bij de rechter.