Onderpand

Wat het is

Onderpand is bezit dat iemand vastzet als zekerheid voor een lening. Kan hij niet terugbetalen, dan mag de uitlener het onderpand verkopen om zijn geld terug te halen. Bij een hypotheek is dat het huis; op een cryptoplatform zijn het munten.

Omdat zulke platforms geen mens kennen en niets weten van inkomen of achtergrond, is het onderpand de enige zekerheid die er is. Er wordt daarom bijna altijd meer vastgezet dan er wordt geleend: wie honderd wil lenen, moet honderdvijftig of meer inleveren. Die overdekking moet de klap opvangen als de koers zakt.

Hoe het werkt

Het platform bewaakt voortdurend de verhouding tussen de waarde van het onderpand en die van de schuld. Zakt die verhouding onder een vooraf vastgelegde grens, dan wordt de positie geliquideerd: het onderpand gaat automatisch in de verkoop en de opbrengst lost de schuld af. Meestal houdt de lener een restant over, verminderd met een boete voor degene die de liquidatie uitvoert.

Dat hele mechanisme draait op één cijfer: de prijs. Die komt van een koersbron buiten het platform. Klopt dat cijfer niet, dan klopt de rest ook niet - dan wordt een gezonde positie ten onrechte verkocht, of blijft een lege positie openstaan.

Bij zware koersdalingen kunnen liquidaties elkaar versterken. Verkopen drukken de prijs, de lagere prijs brengt andere posities onder de grens, en die worden op hun beurt verkocht. Blijft er na de verkoop toch een tekort staan, dan heeft het platform een gat dat iemand moet dragen.

Waarom het in het nieuws komt

Onderpand is de plek waar veel aanvallen samenkomen. Een aanvaller die een prijs kan opdrijven, kan een vrijwel waardeloze munt als onderpand vastzetten en daartegen echte munten lenen die hij nooit terugbetaalt. Een fout in de berekening van de dekking heeft hetzelfde effect: wordt een schuld door een programmeerfout als nul gelezen, dan is er in de ogen van het contract niets te liquideren.

Voor gewone gebruikers speelt iets anders. Wie zijn munten als onderpand vastzet, is ze bij een scherpe koersdaling kwijt zonder dat er iemand heeft ingegrepen. Dat is geen storing maar de afgesproken werking, en het is een van de meest onderschatte risico's van deze platforms.