Infostealer

Wat het is

Een infostealer is kwaadaardige software die een besmet apparaat doorzoekt op alles wat toegang geeft: opgeslagen wachtwoorden, cookies waarmee een sessie kan worden overgenomen, bestanden van walletprogramma's en herstelzinnen die iemand ooit ergens heeft geplakt. De buit wordt in één keer weggestuurd, waarna de software zichzelf vaak opruimt.

Anders dan gijzelsoftware wil een infostealer niet opvallen. Het slachtoffer merkt niets; hij ontdekt het pas als er geld weg is of als een account wordt gebruikt.

Hoe het werkt

De besmetting komt binnen via iets wat de gebruiker zelf installeert of opent: gekraakte software, een nepversie van een bekend programma, een bijlage, een uitnodiging voor een sollicitatiegesprek of een testversie van een spel. Bij cryptobezitters zijn die lokmiddelen vaak op maat gemaakt, omdat de aanvaller weet met wie hij te maken heeft.

Eenmaal actief zoekt de software op vaste plekken. Walletprogramma's bewaren hun gegevens in bekende mappen, browsers slaan wachtwoorden en sessies op vaste plaatsen op, en veel mensen bewaren hun herstelzin in een tekstbestand, een notitie-app of een foto. Ook het klembord wordt bekeken.

De verzamelde gegevens worden daarna doorverkocht. Er bestaat een handel in zogenoemde logs: pakketten met alles wat op één apparaat is buitgemaakt. Wie zo'n pakket koopt, kan er later mee aan de slag, wat verklaart waarom een diefstal soms maanden na de besmetting plaatsvindt.

Waarom het in het nieuws komt

Een groot deel van de diefstallen die eruitzien als een geslaagde inbraak bij een dienst, begint in werkelijkheid bij één besmet apparaat. Dat geldt voor particulieren, maar ook voor bedrijven: één laptop van een medewerker met een geldige sessie kan genoeg zijn voor toegang tot interne systemen.

Voor de opsporing zijn deze zaken lastig. De besmetting, de verkoop van de gegevens en het uiteindelijke leeghalen van een wallet gebeuren vaak door verschillende mensen in verschillende landen, met maanden ertussen. De sporen op de blockchain beginnen pas bij de laatste stap.

Is het verboden?

Ja. Het plaatsen van zulke software op andermans apparaat is in vrijwel elk rechtsgebied strafbaar, als computervredebreuk of als het aftappen van gegevens. Ook het verhandelen van buitgemaakte inloggegevens is dat, en in veel landen geldt hetzelfde voor het maken of aanbieden van de software zelf.