Privésleutel
Een privésleutel is de geheime code waarmee cryptomunten worden verplaatst; wie hem heeft, kan over de munten beschikken, ongeacht wie de eigenaar is.
Wat het is
Een privésleutel is een lange geheime reeks tekens. Wie hem kent, kan de cryptomunten op het bijbehorende adres versturen. Wie hem niet kent, kan dat niet - ook de maker van de munt niet, en ook geen rechter.
In de praktijk zie je die reeks zelden. Een wallet toont hem als een rij van twaalf of vierentwintig gewone woorden, de herstelzin, waaruit de sleutel opnieuw is te berekenen.
Hoe het werkt
Bij elke sleutel hoort een openbaar adres, wiskundig eruit afgeleid. Het adres mag iedereen zien; daar staat het saldo op. De sleutel geeft het recht om vanaf dat adres te versturen.
Een overboeking wordt met de sleutel ondertekend. Het netwerk controleert of die handtekening bij het adres past, en voert de opdracht uit als dat klopt. Er wordt niet gekeken wíé ondertekent. Er is geen rekeninghouder, geen pasje, geen bank die belt of het klopt.
Daarom geldt de vuistregel dat wie de sleutel heeft, de munten heeft. Een gestolen sleutel is geen toegang tot iemands geld: het is dat geld. En omdat een overboeking niet is terug te draaien, is de diefstal onmiddellijk definitief.
Waarom het in het nieuws komt
Het merendeel van de cryptodiefstallen is geen wiskundig kunststuk maar een gestolen of afgetroggelde sleutel. Een nepwebsite die om de herstelzin vraagt, een besmette computer, een foto van die twaalf woorden in de cloud, of iemand uit de directe omgeving die weet waar het briefje ligt.
Voor opsporing verandert dat de zaak van karakter. Er is geen systeem gekraakt; er is een geheim weggenomen. Het onderzoek richt zich daarom zelden op de techniek en vrijwel altijd op de vraag wie toegang had.
Is het verboden?
Het bezit van een sleutel niet - iedereen die crypto heeft, heeft er een. Het gebruiken van andermans sleutel wel.
Het Nederlandse strafrecht heeft daar een oud begrip voor dat verrassend goed past. Artikel 90 van het Wetboek van Strafrecht rekent tot valse sleutels alle middelen tot opening die niet bestemd zijn voor de betrokkene. Dat is geschreven voor deuren en sloten, maar het Openbaar Ministerie gebruikt het ook voor digitale toegangsmiddelen.
Diefstal met een valse sleutel is een gekwalificeerde vorm van diefstal, waarop een hogere straf staat dan op gewone diefstal. In politieberichten over cryptodiefstal komt die formulering daarom regelmatig terug.