Darknetmarkt

Wat het is

Een darknetmarkt is een webwinkel die je niet met een gewone browser vindt. Hij is alleen bereikbaar via een netwerk dat verbergt waar bezoeker en server staan, zoals Tor. Verkocht wordt wat nergens anders mag: drugs, gestolen inloggegevens, valse documenten, wapens.

De vorm is die van een gewone webwinkel. Er zijn productpagina's, verkopers met een reputatiescore, klantbeoordelingen en een klachtenprocedure.

Hoe het werkt

De markt zelf verkoopt niets. Hij brengt kopers en verkopers bij elkaar en houdt het geld vast tot de levering is bevestigd, tegen een percentage. Dat is dezelfde rol als een groot handelsplatform op het gewone internet.

Betaald wordt in cryptomunten, omdat een bankoverschrijving een naam en een rekening vereist. Bitcoin was jarenlang de standaard; later verschoof een deel naar munten die transacties beter afschermen.

Markten gaan zelden failliet. Ze worden ontmanteld door opsporingsdiensten, of de beheerders verdwijnen met het geld dat in bewaring stond - een exit scam. De klanten die dan nog een tegoed hadden staan, kunnen nergens terecht.

Waarom het in het nieuws komt

Twee redenen, en de tweede is de interessantste voor deze site.

De eerste is de ontmanteling zelf. Namen als Silk Road, AlphaBay en Hydra kwamen groot in het nieuws toen ze werden gesloten, vaak met aanhoudingen in meerdere landen tegelijk.

Nederland speelt daarin een grotere rol dan zijn omvang doet vermoeden. Bij de gecoördineerde actie tegen AlphaBay en Hansa in 2017 nam de Nederlandse politie Hansa eerst heimelijk over en hield die weken draaiend, om te zien wie er kochten en verkochten - juist toen AlphaBay werd gesloten en de handel daarheen uitweek. Duizenden adressen van kopers gingen daarna naar Europol.

De tweede is wat er jaren later gebeurt. Cryptomunten die in 2016 op zo'n markt zijn verdiend, staan er soms nog. Blockchainanalyse maakt het mogelijk die munten alsnog te volgen, ook als de markt allang dicht is. Rechtbanken verklaren daardoor regelmatig vermogen verbeurd dat is terug te voeren op een handel van bijna tien jaar geleden. Wat destijds anoniem leek, blijkt achteraf een vast spoor te zijn dat niet meer weggaat.

Is het verboden?

Het netwerk niet, de markt wel. Tor is legale software die ook door journalisten, klokkenluiders en mensen in landen met censuur wordt gebruikt; het gebruiken ervan is in Nederland niet strafbaar.

Een marktplaats voor illegale goederen exploiteren is dat wel, net als kopen en verkopen. Beheerders zijn in verschillende landen tot lange gevangenisstraffen veroordeeld, waarbij de opbrengst bovendien werd afgenomen.