Blockchainanalyse

Wat het is

Blockchainanalyse is het onderzoeken van transacties op openbare blockchains. De analyse toont hoe cryptomunten tussen adressen bewegen en welke adressen vermoedelijk bij elkaar horen. Bedrijven als Chainalysis en Elliptic leveren daarvoor gegevens en software aan onder meer cryptobeurzen, banken en opsporingsdiensten.

Een blockchainadres is doorgaans pseudoniem. Het bevat geen naam, maar de transacties van en naar dat adres zijn wel zichtbaar. Blockchainanalyse probeert dat openbare spoor te combineren met informatie over de wereld achter de adressen.

Hoe het werkt

Software zet transacties om in een netwerk van adressen, bedragen en onderlinge verbindingen. Analisten volgen daarin een geldstroom terug naar een diefstal of vooruit naar een beurs, mixer of andere dienst. Bij blockchains als Bitcoin gebruiken zij ook heuristieken: aannames over de manier waarop portemonneesoftware transacties samenstelt. Als meerdere adressen samen munten uitgeven, kan dat er bijvoorbeeld op wijzen dat één partij de benodigde sleutels beheert. Zulke groepen heten clusters.

Een cluster krijgt pas een naam als er aanvullende informatie is. Die kan komen van een testtransactie met een dienst, een door een beurs bevestigd stortingsadres, een openbare inzamelactie, een website, in beslag genomen gegevens of een eerder onderzoek. Chainalysis zegt adressen alleen aan een partij toe te schrijven wanneer er rechtstreeks waarneembare basisgegevens zijn. Elliptic gebruikt eveneens adreslabels, technische patronen en gedragsinformatie. Hun systemen geven vervolgens waarschuwingen of risicoscores bij banden met bijvoorbeeld fraude, ransomware of sancties.

Waarom het in het nieuws komt

Na een hack of fraude is vaak direct zichtbaar naar welke adressen het geld ging. Blockchainanalyse helpt onderzoekers om vervolgstappen te zien, ook wanneer een dader veel tussenadressen of verschillende diensten gebruikt. Een cryptobeurs kan een gemarkeerde storting onderzoeken en, waar de wet dat vereist, gegevens bewaren, een melding doen of tegoeden blokkeren. Zo kan een spoor op de blockchain uiteindelijk naar klantgegevens of een beslag leiden.

De methode kent duidelijke grenzen. Een transactie bewijst dat sleutels zijn gebruikt, niet wie achter het toetsenbord zat of waarom de betaling plaatsvond. Clustering berust deels op aannames en kan adressen ten onrechte samenvoegen of missen. Gezamenlijke transacties, mixers, privacytechnieken en overstappen tussen blockchains maken het spoor onzekerder. Ook zijn labels nooit volledig: een dienst kan nieuwe adressen gebruiken voordat een analysebedrijf die herkent.

Daarom is een risicoscore geen schuldverklaring. Degelijke onderzoeken controleren herkomst, methode en onzekerheid en zoeken steun in gegevens buiten de blockchain. De aanbieders verschillen bovendien in dekking en hun interne labels zijn niet volledig openbaar. Blockchainanalyse is dus een krachtig onderzoeksinstrument, maar geen automatische identificatiemachine.